Skírdagur 2006, Stykkishólmur

 

            Páskamáltíðarinnar ver neytt til að minnast flótta Ísraelsmanna frá Egyptalandi. Páskamáltíðin sem Jesús neytti með lærisveinum sínum var strangt til tekið síðasta páskamáltíðin.

            Við minnumst hennar í messunni eða altarissakramentinu því hún færir okkur alla atburði páskanna á ný. Hún færir okkur fórnina á Golgata sem hinn holdgerði Guð færði vegna allra synda þessa heims og hún gerir þessa fórn nærverandi vegna þess að hún gerir Krist nærverandi í líkama hans og blóði og með mannlegri sál hans og guðdómleika.

            Fórnin á Golgata var ekki í mynd fórnar. Þetta var eins konar aftaka, refsing fyrir framin rangindi og átti að hræða aðra frá því að gera hið sama. En Drottinn vor hafði ekki gert neitt rangt. Hann lét taka sig af lífi – og reisa sig upp eins og Móses reisti upp eirorminn á stöngina, svo að menn gætu læknast af sjúkdómum vegna bits eitursnákanna með því að horfa á þá, biðjandi og innilega. Allur sársauki Golgata og réttarhöldin þar á undan voru einskonar fórnargjöf þar sem mannkynið beiddast lausnar undan syndum sínum. Þetta bar árangur því allt sem Guð gerir, gerir hann með óskeikulli nákvæmni og fullkomnun.

            Líkami og blóð Drottins vors voru gerð nærverandi í orðum hans: „Þetta er

líkami minn“ og „þetta er blóð mitt“ fyrir og í lok páskamáltíðarinnar. Páskamáltíðin var ekki í sjálfu sér fórnarmáltíð, líkt og dauði hins holdgerða Guðs á Golgata var í sjálfu sér ekki fórnfæring heldur aftaka. En þetta varð hvort tveggja að fórn, gerbreytt fyrir ætlun hans sem breytti ekki aðeins eins og fórnarlamb heldur einnig sem prestur, í einingu guðdómsins með Föðurnum en til hans var fórninni á Golgata og páskamáltíðinni beint, hvoru tveggja gjörbreyttu  og gert að sömu fórninni: hin upprunalega blóðsúthelling og blóðsúthellingin voru gerð nærverandi í raunveruleikanum á ný, samsömuð honum sem fórninni var beint til!

            Brauðið og vínið byrgðu í sér raunveruleika hins deyjandi líkama sem úthellti blóðinu. En þau voru þarna raunverulega og eru raunverulega nærverandi í sérhverri messufórn okkar: presturinn er helgaður í þessum tilgangi og þeir sem aðstoða hann eru orðnir prestleg þjóð fyrir skírn þeirra, ekki aðeins til fórnardauða Krists, heldur dýrðlegrar upprisu hans, í hinum sama líkama sem risinn er upp frá dauðum.

            Og þessi páskamáltíð sem gerbreytt er orðin að fórn, átti nokkur tengsl við fórnina í gamla lögmálinu. Þar var talað um „þakkargjörðarfórnina“, en þar var fórnað brauði og víni og átti að borða það undir hinni mestu helgi og tigna sem gleðilega fórn. Ég hef að sjálfsögðu velt því fyrir mér hvort eitthvert samhengi sé milli nafnsins í hebresku og gríska orðsins evkaristía sem merkir „þakkargjörð“, fyrir þá leyndardóma sem við höldum hátíðlega.

            Hversu margvísleg er ekki merking páskamáltíðarinnar og samt sameinar hún þetta allt í svo einfaldri og heilagri mynd! Ekki aðeins einfaldleika brauðs og víns heldur einfaldleika heilagleika hins eina Guðs sem sagði um sjálfan sig og náði yfir allt sem hann var með þessum einföldu orðum: „Ég er sá sem ég er“ eða bara „Ég er ég“. Og Jesús hefur tekið upp þessi orð og notað þau um sjálfan sig.

            Brauðið og vínið gjörbreytast og verða í raunveruleika sínum að líkama hans og blóði en halda þó myndum brauðs og víns og þær bera að tigna sem raunverulega nálægð Drottins vors. En við messuna á að borða altarissakramentið. Fyrsta verkun þess er á líkama okkar og blóð og býr það undir hugsanlegan ódauðleika eftir dvöl okkar í gröfinni. Þess á að neyta með guðrækni svo að allir ávextir helgunar þess fái að njóta sín. Þá kemst líkami Guðs og blóð í beint samband við líkama okkar og lifandi blóð. Og gegnum það, með „blöndun“, eins og við segjum, kemst lifandi sál hans og lifandi guðdómur hans inn í huga okkar og sál og allt þetta umlykur síðan hjarta okkar.

            Allt á þetta við þegar við höfum þessa leyndardóma um hönd, hvort heldur sem prestar eða prestlegt fólk. Og það sem gerist sést af táknum en ekki í raunveruleikanum, nema ef til vill á leyndan hátt, okkur til huggunar. Þess vegna eru tengsl okkar við Jesú ósýnileg og fara fram á leynilegan hátt í djúpum sálarinnar með óendanlegu eðli og óendanlegri þrá. Allt þetta er satt og það er jafnframt hvati hinnar æðstu vonar, sem á fasta stöðu í raunveruleika Guðs.

            Við skulum því rísa af svefni og láta leyndardómana sjálfa fræða okkur og móta okkar að því leyti sem Guðs vilji stendur til! Amen.