Skírdagur 2005, Stykkishólmur

 

          Jesús neytti páskamáltíðarinar með lærisveinum sínum.

          Áreiðanlega vegna þess að þetta voru síðustu páskarnir samkvæmt gamla sáttmálanum, sem áttu uppruna sinn í flausturslegri máltíðinni í Egyptalandi  þar sem Egyptarnir voru svo skelfingu lostnir af síðustu plágunni þegar frumburðir þeirra dóu, að þeir kröfðust tafarlausrar og skyndilegrar brottfarar þeirra.

          Áreiðanlega vegna þess að þessir páskar myndu taka við af þessari máltíð og koma í stað fyrir hana. Páskalambið myndi hverfa því að hið sanna páskalamb, sem var á leið til þess að verða fórnarlamb, var nærverandi og lifandi, og það var hann sjálfur.

          Páskalambið frá gömlu páskunum hafði verið fengið á markaðnum; það var saklaust og syndlaust, en það var ekki jafn gáfað og þeir sem ætluðu að borða það. Það var ekki fórnarlamb heldur átti að borða það. Nýja páskalambið var fullþroska maður og Rómverjar höfðu undirbúið fórn hans að frumkvæði trúar- og veraldlegra yfirvalda Gyðinga. Hann var veginn á hátindi mennsku sinnar því að yfirvöld Gyðinga óttuðust hann og rómversku yfirvöldin héldu að hann myndi verða þeim hættulegur.

          Þau höfðu fundið réttlætingu í því að hann gat ekki varist þeim. Með þessu settu þeir plástur á samvisku sína: að hann varðist ekki og því var hann svikari, brást nánast við eins og lamb andspænis hnífi slátrarans. Í fyrstu voru Rómverjar ófúsir til að dæma hann sem svikara, en það töldu  yfirvöld Gyðinga hann vera. Það braut gegn réttlætisvitund þeirra. En dómstólar Gyðinga höfðu þegar dæmt hann: „Krossfestið hann, á þann hátt að upp komist um svik hans...“.

          Allt gerðist þettta um morguninn. En Jesús stofnaði með postulunum sínum það samband og samhengi sem raunverulega skipti máli ef brúa átti það bil sem staðfest var milli himins og jarðar. Líkami var gefinn – „fyrir yður“, og blóði var úthellt „fyrir yður“.

          Hann fræddi þá í löngu máli um eininguna sem tengdi í honum himin og jörð. Úr þessu varð prestleg efstabæn og brauð breyttist í líkama hans og vín í blóð hans, svo að það gaf það líf sem meðtaka þeirra í líkamanum veitti þeim. Brauð og vín voru þá þegar notuð í fórnum Gyðinga í samræmi við fyrirmæli sem gefin eru í þriðju Mósebók.

          Eitt einkenni þessa litúrgíska atburðar er órofa samhengi allt til fullnunar. Annað einkenni er eðlislægur einfaldleiki hans. Dýrkun og tignun vakna skjótt við þess konar aðstæður: Við  þurfum aðeins að vilja taka þátt í þeim atburðum sem Guð kemur til leiðar í okkur. Kjarni leyndardómsins, hvatinn, er ekki í okkar höndum, heldur í höndum hins nýja æðstaprests en við verðum að fallast á hann og framkvæma hann með guðrækni, þess meðvituð að með þessu samhengi og einfaldleika höfum við nálgast kjarna leyndardómsins.

          Og íhugum kjarna þess samhengis sem leiðir af tignun síðustu kvöld­máltíðar­innar, sem var fyrsta hátíð hinna nýju páska. Hann felst í þeirri staðreynd að Jesús er nærverandi í sakramentinu sem hann stofnaði og gerði nærverandi með sínum eigin höndum. Nærvera altarisakramentisins er jafngild nærveru Orðsins sem varð hold.

          En ofar öllu er samhengi sem gengur í gegnum alla helgisiði þessarar kristnu athafnar. Nærvera hans sem raunveruleika brauðsins sem hann tók og blóðsins sem hann tók heldur áfram í líkmalegri nærveru hans – er eitt með henni. Þetta var líkaminn með blóði sínu sem fór út í garðinn til að biðjast fyrir og var tekinn höndum með sviksamlegum hætti, rekinn úr einu svokölluðu dómshúsi í annað, var dæmdur, sleginn svipum, hæddur og prýddur þyrnikórónu, bar sinn eigin kross undir hæðnishrópum margra, við kvíða og sorg sannra vina hans. Á Golgata var hann negldur á kross og krossinn var reistur upp: og þar mættu honum hæðnishróp þeirra sem ekki vildu skilja hann; spjóti var stungið í síðu hans; og hann gaf að lokum frá sér uppsprettulind lífs síns og anda með alltumfaðmandi þjáningafullum kærleika. Vinir hans tóku hann ofan og jarðsettu hann í steingröf. Þar lá hann allan hvíldardag Gyðinga. Konurnar tryggu og postularnir örvæntingarfullu heimsóttu gröfina morguninn eftir sabbatsdaginn. Og þá birtist líkaminn sem allir sáu að var hinn sami og áður, með sáramerkjum sínum, og blóðið rann um æðarnar, ekki aðeins sýnilegur heldur gátu þeir einnig snert hann. Nú hafði tekið til starfa í honum æðra lögmál lífsins sem gerði hann eilífan, uns hann sneri aftur til himna, og þegar hann kæmi þaðan aftur, um alla framtíð. Hann hafði kviknað í líkama Maríu og sameinaðist Heilögum anda eilíflega í guðdóminum sem andinn hafði veitt honum.

          Þetta er kjarni sögunnar um raunveruleika, hinn raunverulega líkama og blóð Jesú, sem við borðum og drekkum í heilögu altarissakramenti, svo að líf hans geti tekið á móti okkur til undirbúnings okkar eigin dauða.

          Íhugun samhengis þessa sama líkama og blóðs, sem var hvort tveggja í senn hold Krists og guðdómlega fæða okkar, með öllum þessum atburðum, getur orðið til þess að lífga altarisgöngu okkar sem við höfum stundað í svo mörg ár. Látum þetta samhengi vera markmið leitar okkar  – í hinu mikla samhengi fortíðarinnar og í hinu sérstaka samhengi atburða sem gáfu þeim raunverulegt form, í fullkomnu og raungerðu órofa samhengi.

          Ekki eru nema einir nýir páskar. Ekki er nema eitt páskalamb. Þessi eini er ekki dauður heldur lifandi og er hinn guðdómlegi raunveruleiki sem fullnast algjörlega í mannlegum raunveruleika og eru saman uppspretta endalauss lífs sem veitist okkur. Amen.