Pálmasunnudagur 2009, Stykkishólmur

        Nú hefst mikilvægasta vika kirkjuársins og því skulum við minnast þess að trú okkar á hinar sögulegu staðreyndir atburðanna er ástæða þess að við framkvæmum þá í helgisiðunum: stundum á raunverulegan hátt, líkt og í helgigöngunni eða á táknrænan hátt, svo sem með páskakertinu.

            Drottinn vor hélt ofan af Olíufjallinu sem er austur af Jerúsalem og hélt inn í borgina, á baki ösnu sem folaldið fylgdi, eins og spáð hafði verið fyrir um. Í borginni biðu hans fjölmargir fylgismenn en einnig fjöldinn allur af andstæðingum sem vissu ekki hvað þeir áttu að gera varðandi hann, en töldu atferli hans skammarblett á sögu Gyðinga og á þjóðinni. Það var aðeins fyrir svik Júdasar að réttarhöldin fóru eins og þau fóru og þjáningar hans urðu mögulegar. Þarna var því upphafstími mikilla átaka.

            Þannig sjáum við þetta frá mannlegum sjónarhóli, sem átök, og þannig var það. En ef dýpra er skoðað þá var þarna að finna guðdómlega áætlun sem spámennirnir höfðu sagt fyrir um, um endanlega frelsun. Í huga guðdómsins var allt með friði og spekt, og þar með í von. Þessi æðri friður og regla nær til alls alheimsins. Við heyrum mikið um það að nú er verið að leita að plánetum í vetrarbraut okkar þar sem hugsanlega gæti verið að finna einhvers konar mannlíf. Ensk kaþólsk skáldkona hafði í upphafi síðust aldar ímyndunarafl til að hugsa sér að þetta fólk hlyti að gera sér grein fyrir tilveru Orðs Guðs sem birtist okkur í manns mynd. Hún ímyndaði sér samtal milli anda þeirra sem hafa búið á okkar plánetu og hinna, en þá munum við „líta þær milljónir mynda sem Guð hefur tekið á sig meðal þessara stjarna og sýna þeim Mann“: Það er Jesús Kristur, Sonur Guðs.

            En atburðir vikunnar voru ekki aðeins árekstur heldur einnig sættir sem Guð bauð og fyrst og fremst með sjálfum sér ásamt öllu þeim sem nauðsynlegt var andlega til að koma á sáttum milli óvina, þar með talið æðsta prestsins og hinna skriftlærðu og rómversku yfirvaldanna sem sáu um aftökuna. Við sjáum áreksturinn stigmagnast uns fullkomin reiði Guðs færist á þennan Guð sem orðinn var maður og hangir á krossinum, þegar myrkrið færist yfir jörðina. Hann var þrjá daga í gröfinni, dáinn að hætti manna. Þá fundu konurnar gröfina tóma og engan líkama og hann birtist lærisveinum sínum í holdinu, sem nú var orðið ódauðlegt. Hann var upprisinn og að fjörutíu dögum liðnum hófst hann með líkama og sál þangað upp sem hann var þá þegar sem guðdómleg persóna, til himna. Hann var reiðubúinn til að senda lærisveinum sínum Heilagan anda svo að þeir gætu einnig lifað í þeim anda.

            En þegar fyrir handtöku sína hafði hann neytt, og þar með leyst af hólmi hina páskamáltíðina samkvæmt Móselögunum, með því að gera brauð hennar og vín að líkama sínum og blóði, með þeim aðskilnaði sem einkenndi hans eigin dauða, og með framtíð alls mannkyns í huga. Hann hafði sameinað hið guðdómlega vald á þann hátt að með brotningu brauðsins og bergingu vínsins höfðu þeir ástæðu til að fagna með honum sjálfum, nákvæmlega jafn mikið nærverandi nú sem þá og með sömu áhrifum: með dauða líkama síns og úthellingu blóðsins öllu mannkyni til ævarandi heilla. Líkami og blóð urðu þar með ódauðleg og þess vegna er minnst í messunni upprisu hans og himnafarar. Þannig varðveitist minningin um páska Krists meðal lærisveina hans sem raunveruleiki, og í æðsta mögulega skilningi endurminningar: í minningu sem gerir hinn upprunalega atburð nærverandi. Því var fagnað daginn áður en hann dó en hann hafði framtíðina í huga þegar hann sagði: „Gerið þetta í mína minningu“. Páskarnir á Golgata og upprisan rufu tímamörk sín og öðluðust eilífa merkingu og þess vegna er þessa atburðar minnst hvern dag og eilífur raunveruleiki hans gerður nærverandi á hverjum stað.

            Nú hefst þessi vika er okkar litli hópur sameinast lærisveinum hans og mannfjöldanum í Jerúsalem þar sem saman voru komnir bæði lærisveinar hans og óvinir. Grænu greinarnar okkar sem hér spruttu, koma í stað pálma- og olíuviðargreinanna sem rifnar voru í upphafinni gleði af trjánum í borginni. Þessi gleði reyndist skammvinn en dauða hans fylgdi upprisa af jörðinni og himnaför og þennan atburð tákngerum við um leið og við skynjum andlegan raunveruleika hans. Amen.