Pálmasunnudagur 2006, Stykkishólmur

 

            Aðeins Jesús vissi þegar hann hélt innreið sína í Jerúsalem undir óstöðvandi gleðihrópum hvernig atburðum vikunnar myndi ljúka.

Andstaða æðstu prestanna, faríseanna og hinna skriftlærðu við hann var öllum augljós. Prestarnir veittu nauðsynlega þjónustu við samfélag Gyðinga en þeir nutu ekki virðingar fyrir vinnusemi sína. Menn töldu að farísearnir hefðu meiri áhuga á að framfylgja lögmálinu en að taka pólitíska afstöðu. Og í ráðinu voru menn sem studdu Jesú, einkum Nikódemus.

Mikil spenna var í Jerúsalem en enginn vissi hvort það myndi leiða til árekstra. Menn skildu að í viðhorfi Jesú fólst að hann tók afstöðu með miskunnsemi Guðs, gagnkvæmri virðingu og þjónustu við þá sem minna máttu sín. Þetta voru ekki atriði sem menn höfðu lagt áherslu á í fyrri uppreisnum í Galíleu. Og það sem meira var, hann læknaði sálir og líkami.

Kynni þetta að leiða til gagnkvæmra og ofbeldisfullra árekstra? Það var ekki ljóst. Nokkur hætta fylgdi samráði faríseanna og prestanna því þeir sameinuðu fjölda vægra skoðana um siðvenjur og einnig harðra líkt og lögspekingarnir. Sennilega óttuðust þeir byltingu og báðir hópar töldu að vernd forréttinda þeirra væri nauðsynleg fyrir viðhald Gyðingaþjóðarinnar.

Menn deildu um kenningaratriði. Jesús hafði sagt um sjálfan sig að hann væri Sonur hins himneska Föður og áhugamál þeirra væru hin sömu. „Ég og Faðirinn erum eitt,“ sagði hann í sjálfu musterinu. Og fólkið mótmælti ekki.

Það var að minnsta kosti hægt að ná tangarhaldi á þessu og atburðir vikunnar kristölluðust loks um þá fullyrðingu hans að hann væri ekki aðeins konungurinn Messías, sem löngu hafði verið spáð fyrir um, heldur einnig guðdómlegur að auki.

Ekkert var vitað um hvernig mannfjöldinn myndi bregðast við. Þó að trúar­leið­togarnir réðu yfir vel staðsettum æsingamönnum sem haft gætu áhrif á mannfjöldann, þurftu þeir að grípa hann þegar þessi mannfjöldi væri ekki viðstaddur.

Júdas Ískaríot gaf þeim einmitt færi á þessu. Hann gat fundið hann í myrkrinu og bent á hann og hópur varðmanna frá musterinu gætu sem hægast handtekið hann.

Og það varð eftir. Þeir gripu tækifærið eftir páskamáltíðina þegar hann var í garðinum, í raun einn.

Það sem á eftir fór var fullkomið dæmi um ofbeldislausa breytni. Jesús leyfði að hann yrði handtekinn. Ekki vildu þeir dæma hann sjálfir og sáu að næst lægi fyrir að afhenda hann rómverska landstjóranum. Ekki gátu þeir ætlast til að Pílatus léti sig miklu skipta um mann sem þóttist vera Guð því hans eigin trúarbrögð voru auðug af sögum um guði meðal manna í mannlegri mynd. Þeir höfðu reynt þessa aðferð en breyttu um stefnu og sneru sér nú að stjórnmálunum. „Ef þú lætur þennan mann lausan ertu ekki að verja rétt keisarans!“

Pílatus gat ekki ákveðið þegar í stað mögulegar afleiðingar gagnvart sjálfum sér og yfirráðum Rómverja en ákvað að taka afstöðu með tilliti til öryggissjónarmiða.

Þess vegna innleiddi hann þjáningaferlið sem lauk í krossfestingunni og dauða, ekki hins saklausa, heldur mannlegum dauða persónunnar sem var Guð. Augsýnilega var hjarta hans ekki eins harðúðugt og hjá trúarleiðtogum Gyðinga en menn höfðu spáð fyrir um ranga ákvörðun hans og afleiðingar hennar fullnuðust í smáatriðum í spádómunum, einkum þeim sem koma fyrir í Sálmunum. Gyðingar hrópuðu á dauða Jesú og himinninn myrkvaðist þegar hann andaðist. Hann var hæddur og fortjald musterisins rifnaði í tvennt því nærvera hins guðdómlega var ekki lengur þar.

Á eftir fylgdi óróleg þögn daganna þriggja í gröfinni.

Og þá sneri hann aftur frá dauðum, líkt og hann hafði sjálfur spáð, í sama líkama hafði áköf himnesk gleði komið í stað sársaukans hjá trúuðum áhorfendunum, þeim Maríu móður hans, postulunum, Maríu Magdalenu og hinum konunum, Jósef frá Arímaþeu og Nikódemusi. Þau voru vitni um upprisu hins holdgerða dauðalausa Guðs til lífsins.

Og við erum eftirkomendur þeirra og þegar við fylgjum helgisiðum þessara daga er raunveruleiki þjáningarinnar og upprisunnar að gerast á andlegan hátt á meðal okkar. Amen.