Hvítasunna 2008, Stykkishólmur

 

            Undir valdi Föðurins, frá Jahve Gamla testamentisins, sem talaði til Abrahams, Móse og spámannanna, hlaut heimurinn fullvissu um það sem hann var svo lengi að átta sig á, að almáttugt vald lá að baki hinum efnislega heimi. Það er honum til grundvallar því það skapaði hann; þetta var vald sem opinberaði sig ekki á óhlutbundinn hátt heldur í raunveruleikanum og það er almáttugt sakir þess að það gegndreypir hinn skapaða efnisheim og veitir honum þroska- og þróunarmátt. Þetta er sannarlega traust bjarg og þó óbifanlegra hverjum kletti.

            Þegar hin útvalda Gyðingakona fæddi Son Guðs endurnýjaðist allur heimurinn. Fyrst Guð gat orðið maður í kviði hennar, lifað eins og maður og ævinlega verið Guð, gat ekkert staðið í vegi fyrir honum. Og hann var getinn af Heilögum anda Guðs sem kom í stutta heimsókn til jarðar í skýi Guðs dýrðar. „Dýrð“ er „hrein þekking með lofgjörð“. En þessi styrking birtist ekki í tungumálinu heldur fremur í hugsuninni, jafnvel þó að þessi hugsun brytist fram í tungumálinu, einkum þó lofgjörðinni. Návist hans varð hér eftir: Guð varð hold – „Immanúel“ á máli Gyðinga, sem tjáir æðsta stig leyndardómsins. Hann er nærverandi hjá okkur. Við erum skírð til hans andlega: „Í einum anda eru allir skírðir til eins líkama“, til þess að öðlast lif hans, svo að við getum lifað án bresta og uppfyllt þar með þá köllun okkar að búa að eilífu í Guði. Við nærumst á altarissakramenti líkama hans og lifum áfram umbreytt í líkama hans. Kirkjan er líkamningur þessa raunveruleika anda bænar og lofgjörðar í sakramentum sínum og helgisiðum. Hún hefur verið hér á jörðu í nærri tvö þúsund ár. Hún er ævarandi og er ekki sköpunarmynd mannlegs hugarflugs heldur rís hún upp sem líf af jörðinni sem við dveljum á og við ræktum til að hafa ofan í okkur og á. Hún deyr aldrei og jafnvel þó að sumum finnist lítið til hennar koma þá vex hún og dafnar í augum annarra. Menn lifa í henni og fyrir hana. Sál þeirra og hugur munu finna sér hvíldarstað, og sál þeirra og hugur færast nær miðdepli tilverunnar ef þau ná að dafna og vaxa að sköpunarkrafti til, þegar þau fara að lifa stöðuglega, en áður var líf þeirra líkt og sundurslitið og tætingslegt.

            Fyrst var ákveðin eftirvænting, en guðspjöllin minnast á fyrirgefningu synda fyrir mátt Heilags anda á fyrsta hvítasunnudag kristinna manna: Það var gyðingleg hátíð og postularnir fundu hvernig guðdómlegur kraftur Heilags anda spratt fram innra með þeim. Þeir áttu í erfiðleikum með að tjá sig með tungumálinu og brutu öll bönd talaðs máls og bréfaritunar. Tungutalið frelsaði þá en hefti þá reyndar einnig. Þeir tengdust samlöndum sínum en voru jafnframt einangraðir frá útlendingum. Nú skildu þá allir fyrir tilverknað hins himneska anda sem réði fullkomlega ríkjum í huga þeirra. Þetta var eins og eldur. Loginn er eldur sem getur eytt og endurskapað, hann styrkir takmarkaðan hita köldu svæðanna. Hann lýsir svo að menn geti búið saman á köldu tímabilunum.

            Og rétt í þann mund sem þeir höfðu dregist í faðm hins sífellt nærverandi Sonar Guðs, sem var mönnunum til fyrirmyndar um gjörvallt líferni þeirra og einnig um mannlegan skilning á tilgangi lífsins sem hann lýsti svo oft sjálfur, þannig varð Heilagur andi einskonar nærverustoð mannkynsins, og átti þar heima, svo að mannkyn upphafðist fyrir vikið. Hann er frjókorn anda mannsins, jafnvel í áhrifum hans, því að andi mannsins hefur margs konar áhrif sem upphefja líkama hans. Þannig var Heilagur andi, og reyndar fjöldamargt fleira. Já hann kom í orðum hinnar fyrstu hvítasunnu, orðum sem gestirnir úr löndum Gyðinga skildu þegar þeir komu til Jerúsalem á hátíðina. En þetta risti dýpra en orð, þetta gerðist á sviði hugsunarinnar, eða raunveruleika hugsananna. Hér var um kraft að ræða, guðdómlegan kraft, svo það sé orðað á hnitmiðaðan hátt, sem gæti aðlagast mönnum. Hann aðlagaðist einnig kviði Maríu, en hún varð einmitt þunguð fyrir kraft hans og þá varð Sonur Guðs mennskur og kom í heiminn sem Orð Föðurins. Því ef Heilagur andi gat miðlað Orði Guðs, þá var hið guðdómlega Orð ekki aðeins fengið heiminum frá Föðurnum, heldur var það gefið í raunveruleika hans: Guðdómur frá guðdómi. Eðli hans var guðdómlegt og hann var guðdómlegur í mannlegum getnaði sínum: Hann hlaut ekki guðdóm sinn að ofan heldur frá Guði sem honum var jafn, og er því Guð af Guði.

            Ekki eru allar gjafir Heilags anda guðdómlegar í sjálfum sér. Skírnin er handa mönnunum, við erum öll „skírð í einum anda til eins líkama, sem er líkami Krists“, og þaðan í frá nærumst við öll af því að „drekka“ af þeim sama anda. Það er hámark mannlegrar ummyndunar. Þegar hinn guðdómlegi andi hefur tekið sér bólstað í okkur, þegar við höfum verið gerð að fósturbörnum Guðs fyrir sonarhlutverk hins eina guðdómlega Sonar, þá er Heilagur andi að verki í okkur.

            Hann sendir ljós sitt af hæðum til að lýsa upp sínar eigin gjafir handa okkur. Við vorum fátæk, en hann hefur gengið okkur í föðurstað með gjöfum sínum og ljósi, ekki aðeins í huga okkar heldur og hjarta. Hann huggar á sorgarstundu, er ætíð velkominn gestur í sálarlífi okkar, hann er mildur líkt og hreint og svalandi vatn, nýrunnið og ómengað úr djúpum brunni jarðar. Án þessarar nærveru er maðurinn ekkert; allt verður honum þá harmsefni. Megi hann því lauga okkur, megi hann veita læknandi vatni í eyðimörk sálar okkar og græða þar sárin. Megi hann gefa okkur snerpu og reglufestu handa líkama okkar og huga, og verma okkar köldu sál. Allt er þetta hluti af sjö gjöfum hans. Megi hann fyrir mátt sinn veita okkur umbun dyggðanna, svo að þegar við yfirgefum þetta líf göngum við inn í fyllingu heillar sálar og heilbrigðs líkama, og að það gerist allt í þeirri gleði sem er himnesk eins og hin yfirfljótanlega dýrð. Amen.