Ummyndun Drottins (18. sunnudagur) 2006, Stykkishólmur

 

            Erfitt er að segja til um hvað gerðist í æðri guðfræðilegum skilningi í atburðum guðspjallsins. Málarar og myndhöggvarar hafa sínar hugmyndir sem þeir hafa síðan mótað. En þessi reynsla hefur í eðli sínu verið illskiljanleg. Og samt eru þeir margir, sem ekki eru fullmótaðir í trú sinni, sem tileinka sér persónulega þær hugmyndir sem þeir sjá í listaverkunum.

            En kannski getur þetta brugðið birtu á önnur eftirminnileg atvik í lífi Drottins vors, eða jafnvel önnur trúaratriði.

            Við skulum minnast þess að þessi guðdómur var hulinn í kviði Maríu, eftir að hann var getinn. Sú staðreynd sýnir þá stöðu sem hún hafði öðlast, að vera svo nálægt Jesú í guðdómleika hans. En samt gætti þessi guðdómur þess að troða sér ekki upp á fjöldann. Guðdómurinn virðir mannlegt frelsi, því hann er sjálfur kærleikur. Við ævilok sín sýndi guðdómurinn að hann hafði sigrað dauðann og mátt hans þegar hann reis upp frá dauðum, og hélt, að því er virðist til himna um leið og hann hvarf þeim úr augsýn. Þessir atburðir bregða birtu hver á annan.

            Það sem Pétur reyndi kom fyrir þá alla: Þeir fundu fyrir mikilli trúarlegri reynslu. Í einum skilningi frelsuðust þeir, en í öðrum skilningi voru þeir samtímis líkt og undir fargi þessarar reynslu. Þeir fundu fyrir frelsi hinnar guðdómlegu dýrðar en fundu líka fyrir gríðarmiklum þunga hennar. Þetta var að hluta til sakir þess að þeir höfðu engan tíma til að búa sig undir það sem koma skyldi.

            Í nærveru Móse og Elía spruttu fram hálfmótaðar spurningar í hugum þeirra sem ekki var hægt að fylgja til enda. Öll saga Gyðingaþjóðarinnar var að endurnýjast í augsýn þeirra og því var ekki að furða að þetta væri næstum meira en mannlegir líkamar þeirra og skilningarvit fengju afborið.

            Pétur var að minnsta kosti hugkvæmur, en hann áttaði sig þó í raun of seint á hinum yfirnáttúrlega atburði. Því atburðirnir voru ómótstæðilegir þegar dró að lyktum og skýið kom yfir þá og þeir hlýddu á óvenjulega rödd Föðurins segja: „Þessi er minn elskaði Sonur, sem ég hef velþóknun á. Hlýðið á hann.“ Hann er hinn elskaði því kærleikurinn er eðli persóna þrenningarinnar og þær eru allar háðar þeim þáttum sem ákvarða og afmarka innbyrðis samband þeirra. Þeir hlýddu á hann, sem var Orðið samkvæmt frásögn Jóhannesarguðspjalls, og það tjáði hug og vilja Föðurins afdráttarlaust frá upphafi.

            Við rætur fjallsins var þeim boðið að segja engum frá atburðunum. Hann, sem var upphafinn, kærði sig ekki um að rætt yrði um sig sem þann er væri á tali við Móse og Elía í holdinu, og þeir lytu honum. Enn var ekki allur sannleikurinn um hinn mikla fjársjóð guðdómsins kominn fram. Á himnum snúast málin um guðdóminn og birtingu hans gagnvart mannlegri skynjun, og birtist í þessu tilviki á jörðinni. Staðurinn var fullur af guðdómleika og þeir sem viðstaddir voru áttuðu sig á því.

            Þeir féllu fram á ásjónur sínar og áttuðu sig á því að krafturinn sem leiddi þá í gegnum þessa atburði var ekki forvitni þeirra. Þetta var allt afleiðing af guðómnum. Það var hann sem kallaði á Móse og Elía frá himnum til að ræða við þann sem meira en náði yfir takmarkað starfsvið þeirra sem löggjafa og spámanna. Þeir og Jesú áttu tal saman, en Jesús ummyndaðist í ljósi: Mannssonurinn og hinn aldraði í einum, sem jafnvel Daníel hafði séð í tveimur persónum. Tillaga Péturs um að gera þrjár tjaldbúðir átti rætur sínar að rekja til afls guðdómsins hið innra með honum. Skýið sem skyggði yfir þá var allri skynjun æðri – enda var það Heilagur andi. Hann hafði einnig yfirskyggt Maríu með samskonar skýi og úr því meðtók hún Jesú án þess þó að sú reynsla riði henni að fullu. Og þessi máttugu orð voru frá Föðurnum komin: „... minn elskaði Sonur. Hlýðið á hann.“ Þetta var hlutverk sem hafði alþjóðlega skírskotun og takmarkaðist ekki aðeins við þá sjálfa. Og þarna féllu þeir fram á ásjónur sínar, óttaslegnir og algjörlega uppfullir af nærveru Guðs.

            Þetta var opinberun á sínu æðsta stigi, sterkari en svo að þeir gætu meðtekið hana alla, sannarlega gátu þeir ekki tjáð hana einsog hún gerðist, og á svo stuttum tíma...

 

            Og loks hvarf guðdómsmynd Jesú sjónum þeirra skyndilega. Eftir að þetta gerðist ræddi Jesús við þá á annan hátt um annan stórkostlegan atburð, að hann myndi deyja og rísa upp frá dauðum. En dauðinn var í þeirra huga endalok og þessi sýndarmótsögn var meira en þeir fengu skilið á þessum tíma. Guðdómurinn hafði opinberast þeim og þeir höfðu fundið fyrir áhrifum hans. Þeir voru nú allir orðnir rórri eftir þessa máttugu reynslu. En hvað með dauðann? Og upprisuna frá dauðum? Það eru mannleg endalok en ekki guðdómleg endalok. Dauðinn er fremur líkt og opinberun þess sem er algjörlega óþekkt, þegar dyrnar opnast samkvæmt skilyrðum sem eru önnur en sjálfsopinberun  guðdómsins.

            Þeir voru óöruggir og árvökulir og hugsuðu sitt og þeim varð ljóst að Jesús myndi ekki segja meira hér og nú, en hefði gefið í skyn atburð sem sannarlega myndi gerast. Þeir biðu um stund og leyfðu þessu öllu að síga inn í meðvitund sína og mótast þar, þennan leyndardóm sem var jafn endanlegur og dauðinn, og dag einn myndi Drottinn þeirra og Meistari færa þá til móts við þennan erfiðasta og þungbærasta þátt mannlegra örlaga. En hin mikli kvíði þeirra var óhjákvæmilegur undanfari þess. Amen.