Þrenningarhátíð 2009, Stykkishólmur

 

            Prédikurum af öllum gerðum hefur fundist tiltölulega auðvelt að ráða í leyndardóm guðdómsins og einingu allra kristinna manna í Kristi, og einingu allra kristinna manna í andanum. Þar sem persónan Kristur var hið eilífa Orð og Sonur Guðs, er tiltölulega auðvelt að setja  þessa einingu í eitt hugtak: Því við erum „öll limir á sama líkama hvert með öðru í Kristi ... því Kristur er einingarband vort, því hann er bæði Guð og maður.“ Það er hliðstæða við þá einingu sem andinn skapaði. „... þó að vér séum margir og hver og einn af oss dvelji í anda Föðurins sem er einnig andi Krists, þá er andinn eigi að síður einn og óskiptanlegur.“ Hér vitna ég til orða heilags Kyrills frá Alexandríu, mikils prests og kirkjuföður, í skýringum hans við Jóhannesarguðspjall (11, 11). Hann útskýrir ennfremur samband það sem allir menn eiga við Föðurinn: „Því þar sem einn Andi dvelur í oss, mun Faðirinn eini dvelja í oss sem Guð vor, og tengja oss við Son sinn og hvern við annan og við hann, alla þá sem eiga hlutdeild í hinum eina Anda.“

            Líkt og góður kennari lætur hann ekki sitja við þessa óhlutbundnu fullyrðingu; hann vill færa þetta hverri einstakri sál og beitir við það ýmsum brögðum. Hann minnir á meðtöku altarissakramentisins sem skapandi einingar, og getur þess „langlundargeðs kærleikans“ sem er afleiðing nærveru Andans. Hann vitnar til Páls postula: „Umberið hver annan í kærleika, leitið ávallt eftir einingu Andans í bandi friðarins. Einn er líkaminn og einn er Andinn, rétt eins og þér voruð kallaðir  til einnar vonar í Andanum sem tilheyrir köllun yðar, einum Drottni, einni trú, einni skírn. Einn Drottinn og Faðir vor allra, sem er ofar öllu, í öllu og umlykur allt.“ Hann heldur áfram og segir: „Því þar sem einn Andi dvelur í oss, mun Faðirinn eini dvelja í oss sem Guð vor, og tengja oss við Son sinn og hvern við annan og við hann, alla þá sem eiga hlutdeild í hinum eina anda.“ Kannski er það sakir þess að svo mikil áhersla hefur verið lögð á einingu allra kristinna manna í  Kristi að hann vill benda okkur á þetta, án þess þó að afneita einingunni í hinum lifandi Anda. „Ef vér setjum til hliðar náttúrlegt líf og gefumst lögmáli andans í eitt skipti fyrir öll, þá er óhjákvæmilegt að vér afneitum að vissu leyti eigin lífi voru, og tökum á oss himneska mynd Heilags anda sem samþættist lífi voru, vér ummyndumst, svo að segja, til annars eðlis. Vér  erum ekki lengur aðeins menn heldur synir Guðs; vér öðlumst nafn helgra manna því vér erum hluttakendur í guðlegu eðli.“

            Þessi síðustu orð er að finna í seinna bréfi Péturs: (1, 4): við höfum orðið „hluttakendur í guðlegu eðli“, en það er venjubundin þýððing á öllum tungumálum, þó að merkingin sé jafnvel enn sterkari: „verða hluttakendur í guðlegu eðli sem er sameiginlegt“, andspænis „spillingunni í heiminum“.

            Þannig sameinar heilagur Kyril alla þætti í einingu þrenningarinnar: „Því erum vér öll eitt í Föðurnum og Syninum og Heilögum anda – vér erum sem einn maður, eitt í tilbeiðslunni og eitt í meððtöku heilags holds Krists og hlutdeildinni í Heilögum anda.“ Þetta er skýr og skorinorð fullyrðing, en styðst þó við reynslu og atferli trúariðkunar okkar og er vissulega hluti af venjulegri reynslu sem sérhvert kristið samfélag á öllum tímum hefur talið kjarnann í lífi sínu. Það er gott að skynja starf þrenningarinnar í sál sinni, en heilagur Ágústínus og heilagur Tómas frá Akvínó hafa báðir bent á það. En meira er um vert að vekja athygli gervallrar kirkjunnar á lífi þrenningarinnar í þremur persónum sínum, svo að kirkjan megi hefjast upp til lífs í einingu þrenningarinnar: rísa upp strax eftir bergingu líkama Krists í altarissakramentinu, fyrir aðkomu Heilags anda, í óskiptanlegri einingu þeirra. Þessi trú á einingu þeirra sem við kynnumst í pesónulegri reynslu okkar í kirjunni, svarar þörf sem skynsamleg réttlæting á sannleika hennar getur ekki fært okkur. Skýringuna er að finna í dásamlega upplýstum huga kirkjuföðurins, Grikkjans sem uppi var á fimmtu öld í Alexandríu. Þessi hugsun hans jafnast á við trúarsetningu, og andleg íhugun hans er hárbeitt og hefst upp fyrir tilstilli „holds Krists“, sem gerir meðtökuna enn skírari og því svo miklu máttugri. Amen.