Krists konungs hátíð 2009

Síðasta sunnudag sagði guðspjallið frá seinni komu Krists eins og henni er lýst samkvæmt fyrirsögn Péturs postula í Markúsarguðspjalli, en í guðspjalli dagsins er litið til Krists sem konungs alheimsins og í guðspjallinu greinir frá svörum Jesú við spurningum Pílatusar. Pílatus var landshöfðingi rómverska keisarans Tíberíusar en forveri hans hafði tekið sér titilinn keisari heimsins og lýst því yfir að hann væri guðdómlegur og skyldi tignast sem slíkur.

Kristur svaraði spurningu Pílatusar „Ert þú konungur?“ með orðunum „Þú segir að ég sé konungur“. Og greinir síðan strax frá því valdi sem lá að baki orðum hans og gerðum sem sýndu að hann krafðist valda sem voru æðri völdum rómverska keisarans. Hann var hógvær í orðum en fullvissa hans var algjör og sannfæring, líkt og hjá þeim sem gjörþekkir allar staðreyndir málsins. Alls staðar kröfðust menn valda. Í Grikklandi var hugsunarháttur manna sá að þeir heimtuðu völd til handa sinni eigin borg. Menningin blómgaðist í þessum borgríkjum en Alexander mikli hafði gjörbreytt stöðunni þegar hann tók völdin í Grikklandi og Miðausturlöndum allt til konungsríkjanna tveggja suður af Egyptalandi, í Núbíu og Meróe og komst alla leið til landamæra Indlands. Hinn ósigrandi Oktavíanus hafði náð yfirráðum í senatinu og yfir Rómverjum og unnið sigur á Antoníusi andstæðingi sínum sem hafði veiklast sakir kynna sinna við Kleópötru drottningu Egyptalands, en hún var afkomandi hins gríska Ptólemeusar. Hann átti afkomendur, en frammi fyrir Pílatusi stóð Kristur, sem átti enga afkomendur og enga stuðningsmenn, og krafðist valda sem voru enn meiri og tóku meira að segja til himnanna sjálfra og visku þeirra.

En hann myndi seinna stofna kristið keisaradæmi og enn síðar smærri, kristin konungsríki með smurningu og krýningu. Klókur franskur hugsuður í pólitík rannsakaði þau tvö atriði sem tengjast völdum konungs, hver skyldi öðlast konungstign og hvað hann ætti að gera sem konungur. Í Frakklandi var konungdæmi endurvakið að loknum tíma Napóleóns en einróma samþykki skorti þó um það hver skyldi verða konungur. Í kjölfar nútímahreyfinga í lýðræðisátt hafa konungsríki sums staðar vaknað upp á ný. Þar má nefna Spán þar sem eitthvað lifir enn af visku konungsríkisins eftir aldalangan pólitískan óróa. „Sæll er sá maður sem er borinn til konungdóms ef hann sýnir með stjórn sinni að hann sé titilsins verður“, segir á einum stað og á öðrum: „Lögin halda þangað sem konungurinn vill“.[1] En sá er munurinn að konungdæmi Krists er frá einu sjónarhorni algjört og endanlegt, og getur frá öðru sjónarhorni virst svo þögult og ósýnilegt að menn virði það að vettugi, hvort heldur af ástæðum sem snerta ríkið eða þá menn setja eigin hagsmuni ofar, jafnvel þótt gefið hafi verið loforð um endurkomu hans í fyllingu tímans til að dæma endanlega alla menn.

Þó að það hafi verið hluti af valdatilkalli hans að benda á að hann væri af kyni Davíðs, konungs Gyðinga, þá var konungsríki hans guðdómlegt að eðli því að hann sem persóna var Sonur hins eilífa Föður; hann var sameinaður Föðurnum sem „einn hlutur að eðli“ og þar af leiðandi sendir hann Heilagan anda út ásamt honum. Það er tákn máttar hans að í honum verða hinir ófæddu hluttakendur í konungsríki hans, sem er hið sama og kirkja hans: á jörðu og á himni. Þess er vænst af undirsátum hans að þeir taki mið af konungi sínum og hann er „fremstur meðal margra bræðra“ því að þeir eiga hlutdeild í guðdómi hans. Hver þeirra lifir sínu eigin lífi og jafnvel því lífi er stýrt innan frá og það samsvarar lífi og reynslu annarra og getur endurspeglað sig í því. Þetta líf mannsins, í heild sinni, en einkum þó í rótunum sem liggja djúpt en eru þó hinar sömu, verður hluti af lífi hans sem læknar þá af áhrifum þeirrar sýki sem varð fyrir það að hin upprunalega regla glataðist (og við köllum „erfðasyndina“) svo að líf hans staðfestist í þeim ekki aðeins sem sterkari einstaklingseining og félagsleg regla, heldur vegna þess að líf hans sem konungs veldur því hjá mönnum að þeir tengjast hver öðrum í sameiginlegum kærleika í hugsjónum jarðlífsins og sameiginlegri von um yfirskilvitleg örlög með honum þar sem veldi hans er algjört og fullkomlega gagnsætt.

Auk þessara verka sem gögnuðust mönnum svo mjög, var hann Orðið sem hafði skapað alheiminn, og hann er viskan sem ríkti yfir honum og mun áfram ríkja yfir honum. Þetta var einnig veitt fyrir yfirfljótanlegt hjálpræði sem hann ávann mönnum og gerði þá þátttakendur í krafti hins æðsta. Maðurinn er ekki aðeins endurreistur heldur og umhverfi hans sem glataðist í Paradís þegar hinir fyrstu foreldrar hans féllu úr náðinni í upphafi. Því er maðurinn endurreistur og umhverfið endurreist; og það er endurreist til hinnar upprunalegu stöðu sinnar í gæsku.

Þetta sögulega ferli hefur snúist í átt til betra markmiðs í allri sköpuninni; maðurinn hefur tekið aftur við kórónu sinni og einnig hin óæðri náttúra og óæðri verur. Endurnýjað mannkyn tekur smátt og smátt aukinn þátt í samvinnunni við guðdóminn og englana í því skyni að endurreisa hvorttveggja til meðvitundar um sögu hjálpræðisins í kjölfar þess að maðurinn féll og mannkynið mengaðist. Við verðum að umfaðma náttúruna og reyna að skilja hana og endurreisa til þess að hún verði verðugur bústaður þeirra sem eru orðnir hluttakendur í eðli guðdómsins fyrir skírn þeirra og önnur sakramenti, og taka upplyftum anda þátt í þeirri lofgjörð til endurkomu Konungs alheimsins sem honum ber fyrir allar góðgjörðir sínar. Amen.

[1] Þessi orð eru tekin úr lofræðu sem opinber ræðumaður háskólans í Cambridge flutti er Jóhanni Karli Spánarkonungi var veittur heiðursdoktorstitill árið 1988: James Diggle, Cambridge Orations 1982-1993, A Selection (Cambridge 1944) s. 44-5. Sumarið 1948 var ég í San Sebastian þegar faðir núverandi konungs hitti æðsta stjórnanda ríkisins („Caudillo“ þess sem þá var tæknilega séð konungsríki án konungs)) til að ræða menntun sona sinna tveggja. Skúta ríkisstjórnandans sást við sjóndeildarhring og ég slóst í hóp mannfjöldans sem beið þess að Franco hershöfðingi kæmi út úr „Club Nautico“ þar sem hann hafði fengið sér að borða.