Maríumessa 1. janúar 2005, Stykkishólmur
Þegar engillinn birtist Maríu ræddi hann við hana um framtíðina, án mikilla vísbendinga til fortíðarinnar, í tengslum við þau konunglegu verk sem myndu falla í hlut Messíasar. „Hann mun verða mikill og kallaður sonur hins hæsta. Drottinn Guð mun gefa honum hásæti Davíðs föður hans og hann mun ríkja yfir ætt Jakobs að eilífu, og á ríki hans mun enginn endir verða“ (Lk 1, 32–33). En þegar María kom að húsi Sakaría og Elísabetar hafði hún íhugað allt það sem hún hafði goldið jáyrði sitt við. Hún leit á þetta sem fullnun og samansafn guðdómlegra loforða sem veitt voru Ísrael í fortíðinni og í framtíðinni í beinu framhaldi af því: „Hann hefur minnst miskunnar sinnar og tekið að sér Ísrael, þjón sinn, eins og hann talaði til feðra vorra, við Abraham og niðja hans ævinlega“ (s.st. 54–55).
Og hvað skyldi hún hafa haldið um sjálfa sig, hún sem gerði þessa fæðingu líkamlega mögulega, svo að ekki rofnaði eftirvænting hinna trúuðu sem biðu fullnunar spádómsins? En hún var verkfæri Guðs, viljugt verkfæri hans, sem hefur færst frá frelsi til enn meira frelsis þar sem Guð er að störfum og talar. Já, hún hlýtur að tala um miskunn Guðs sem henni var veitt í smæð hennar og fátækt í anda, hún hlýtur að tala um þær gjafir Guðs sem hann veitti henni og um það sem tengist árangri manna í lífinu. Hún sá þetta allt sem í sjónhending. Og síðan rannsakar hún fyrst raunsæjum augum miskunn Guðs og síðan ómótstæðilegan mátt hans. Hún horfir á þetta eins og Guð væri að störfum utan við hana, og var sjálf algjörlega óeigingjarn áhorfandi, en þó var Guð í henni. Tengsl hennar og Guðs eru skilyrði þess að hún geti orðið móðir Krists. Þetta er leyndardómur sem aðrir skilja ekki, þó að Elísabet sem hlýddi á hana hafi áttað sig á hvað í þessu fólst þegar hún sagði: „Hvaðan kemur mér þetta, að móðir Drottins míns kemur til mín?“ (s.st. 43). Hún sagði „móðir Drottins míns“, því að María hafði gengið inn í ský Guðs dýrðar til þess að þiggja getnað Guðs af Guði, þann sem var Guðs Sonur og sameðlis Guði sjálfum og Heilögum anda, en undir honum fékk öll sköpunin form og varð til, og hann hafði dvalið í sálum hinna helgu spámanna og talað fyrir munn þeirra. Hún varð þunguð að honum og fyrir allan mátt þess leyndardóms sem móðurhlutverkið er, leit hún á hann sem barnið sem kviknað hafði í kviði hennar og hún myndi brátt fæða. Hann er barnið mitt, hold af mínu holdi. Guð gefur honum anda og líf, en fyrir mína tilstuðlan. Þetta er einskonar eignarréttur getur maður sagt, en ekki í eigingjörnum skilningi, því andi hennar tók sér á ný bústað í djúpum þess guðdóms sem stóð nær henni en nokkrum öðrum manni. Við getum meira að segja sagt að hann hafi verið samsamaður henni, ekki þó í persónu eða eðli heldur í hreinleika og syndleysi. Þetta hafði ætíð verið möguleiki og forsenda hans var að hún segði „já“ við boðskap engilsins. Hún hafði verið fullkomlega vakandi fyrir þeirri nauðsyn. Í návist engilsins hafði hún ekki aðeins haldið fullkominni hugarró heldur hafði hún enn aukist. Hún var ekki, sem mannvera, þrúguð af návist engilsins. Hún talaði í gegnum hann til Guðs með ofurmannlegri stillingu og spurði þess sem spyrja varð: „Hvernig má þetta verða, þar eð ég hef ekki karlmanns kennt?“ (s.st. 34). Og engillinn útskýrði fyrir henni hvernig hún myndi tengjast Guði: „Heilagur andi mun koma yfir þig og kraftur hins hæsta mun yfirskyggja þig. Fyrir því mun og barnið verða kallað heilagt, sonur Guðs“ (s.st. 35). Hún skildi undir eins hvað þetta táknaði en þetta tók yfir alla spádómana um Messías sem var arftaki Davíðs, og hún galt þessu heilshugar og viljandi samþykki sitt. Og engillinn hélt áfram og léði orðum sínum meiri þunga með því að segja að Elísabet, sem allir vissu að var óbyrja, myndi eignast barn: „Elísabet, frændkona þín, er einnig orðin þunguð að syni í elli sinni, og þetta er sjötti mánuður hennar, sem kölluð var óbyrja, en Guði er enginn hlutur um megn“ (s.st. 36–37). Og nú var hún að ræða við þessa konu sem bar barn undir belti í elli sinni, og ófædda barnið tók viðbragð í lífi hennar við návist fóstursins sem hafði tekið sér bólfestu í Maríu með guðdómlegum hætti. Það var guðdómlegt vegna getandans og guðdómlegt í raunveruleika sínum.
Konurnar tvær ræðast við og þær tala á þann hátt að ekki truflar innri þögn Guðs sem er í þeim og umhverfis þær. Og nú horfa þær til framtíðarinnar eftir fordæmi engilsins. Þær horfa til nánustu framtíðar þegar kemur að fæðingu barna þeirra. Jóhannes, barn Elísabetar, mun minnast fortíðarinnar og veita samtímamönnum sínum með því tilfinningu fyrir helgi Guðs sem krefst iðrunar. En „niðjar Abrahams“ sem María talar um, munu hennar vegna að lyktum taka til alls mannkyns og þeir spádómar sem bentu til þess munu fullnast fyrir hana. Það var hennar hold, í honum, sem myndi verða fest grimmdarlega upp á kross, rísa svo upp úr gröfinni og lifa að eilífu á himnum, og hafa áhrif á alla menn. Hold hennar í honum myndi einnig verða brauð lífsins, andleg fæða sem gyðingar og heiðingjar, sameinaðir sem andlegar eftirmyndir líkamans sem hún gaf honum – í kirkju hans, myndu eta þegar þeir, bugaðir af sársauka sakir ofsókna fyrir trúarvissu sína, héldu, líkt og Elía spámaður, hugfangnir og fagnandi til Hórebsfjalls, sem er Sínaífjall ummyndað. Þetta var ekki fjallið sem eyddi holdi manna ef þeir snertu það. Þetta var ekki fjallið þar sem menn fengu hinar hörðu og hirtandi lögmálstöflur, ekki líkt og þegar Móse var þar en þá „gengu reiðarþrumur og eldingar og þykkt ský lá á fjallinu og heyrðist mjög sterkur lúðurþytur. Skelfdist þá allt fólkið sem var í búðunum“ (2M 19, 16). En Elía hirti hvorki um jarðskjálfta né eld, en þegar hann heyrði rödd sem „blíðan vindblæ“, þá „huldi hann andlit sitt með skikkju sinni, gekk út og nam staðar við hellisdyrnar. Sjá, þá barst rödd að eyrum honum og mælti: Hvað ert þú hér að gjöra, Elía?“ (1Kon 19, 12–13). Og hann komst að því, líkt og María seinna, að í kjarna hins mikla valds Guðs felst óendanleg mildi og miskunn. Amen.