Walter Benjamin:Engill sögunnarMein Flügel ist zum Schwung bereit, Til er mynd eftir Klee, sem heitir Angelus Novus. Á henni getur að líta engil, sem virðist í þann veginn að fara burt frá einhverju sem hann starir á. Augun eru glennt upp, munnurinn opinn og vængirnir þandir. Þannig hlýtur engill sögunnar að líta út. Hann snýr andliti sínu að fortíðinni. Þar sem okkur birtist keðja atburða sér hann eitt allsherjar hörmungarslys sem hleður án afláts rústum á rústir ofan og slengir þeim fram fyrir fætur honum. Helst vildi hann staldra við, vekja hina dauðu og setja saman það sem sundrast hefur. En frá Paradís berst stormur, sem tekur í vængi hans af þvílíkum krafti að engillinn getur ekki lengur dregið þá að sér. Þessi stormur hrekur hann viðstöðulaust inn í framtíðina, sem hann snýr baki í, meðan rústirnar hlaðast upp fyrir framan hann allt til himins. Það sem við nefnum framfarir er þessi stormur. Es gibt ein Bild von Klee, das Angelus Novus heißt. Ein Engel ist darauf dargestellt, der aussieht, als wäre er im Begriff, sich von etwas zu entfernen, worauf er starrt. Seine Augen sind aufgerissen, sein Mund ist offen und seine Flügel sind ausgespannt. Der Engel der Geschichte muß so aussehen. Er hat das Antlitz der Vergangenheit zugewandt. Wo eine Kette von Begebenheiten vor uns erscheint, da sieht er eine einzige Katastrophe, die unablässig Trümmer auf Trümmer häuft und sie ihm vor die Füße schleudert. Er möchte wohl verweilen, die Toten wecken und das Zerschlagene zusammenfügen. Aber ein Sturm weht vom Paradiese her, der sich in seinen Flügeln verfangen hat und so stark ist, daß der Engel sie nicht mehr schließen kann. Dieser Sturm treibt ihn unaufhaltsam in die Zukunft, der er den Rücken kehrt, während der Trümmerhaufen vor ihm zum Himmel wächst. Das, was wir den Fortschritt nennen, ist dieser Sturm. Walter Benjamin: Über den Begriff der Geschichte, Illuminationen, Frankfurt/M. 1977, 251-262. Heiner Müller:Engillinn ógæfusamiAð baki honum skolar upp fortíðinni, hún hleður grjóthröngli ofan á vængi hans og axlir, með óhljóðum eins og af trumbum gröfnum í jörð, á meðan framtíðin safnast upp fyrir framan hann, þrýstist inn í augun á honum, sprengir augasteinana eins og stjarna, umsnýr orðinu í glymjandi barefli, kyrkir hann með andardrætti sínum. Nokkra hríð má enn sjá vængjasláttinn, drunur heyrast er grjótið hrynur framan við ofan við aftan við hann, hávaðinn því meiri sem tilgangslaus hreyfingin verður ákafari, æ sjaldnar þegar hægist á henni. Þá lykst yfir hann augnablikið: á stæðinu sem hratt fylltist af hröngli fellur ró yfir engilinn ógæfusama sem bíður eftir sögunni í steinrunnu flugi augnaráði andardrætti. Uns þytur voldugs vængjasláttar bylgjast um grjótið á ný og gefur flug hans til kynna. Ógæfusamur engill 2Milli tveggja borgahyldýpið eftir múrinn Vindur í axlir Ókunnug höndin á einmana holdi Engillinn ennþá heyri ég til hans en hann á sér ekki lengur neitt andlit nema þitt sem ég þekki ekki Heiner Müller:Der glücklose EngelHinter ihm schwemmt Vergangenheit an, schüttet Geröll auf Flügel und Schultern, mit Lärm wie von begrabnen Trommeln, während vor ihm sich die Zukunft staut, seine Augen eindrückt, die Augäpfel sprengt wie ein Stern, das Wort umdreht zum tönenden Knebel, ihn würgt mit seinem Atem. Eine Zeit lang sieht man noch sein Flügelschlagen, hört in das Rauschen die Steinschläge vor über hinter ihm niedergehn, lauter je heftiger die vergebliche Bewegung, vereinzelt, wenn sie langsamer wird. Dann schließt sich über ihm der Augenblick: auf dem schnell verschütteten Stehplatz kommt der glücklose Engel zur Ruhe, wartend auf Geschichte in der Versteinerung von Flug Blick Atem. Bis das erneute Rauschen mächtiger Flügelschläge sich in Wellen durch den Stein fortpflanzt und seinen Flug anzeigt. Glückloser Engel 2Zwischen Stadt und Stadtnach der Mauer der Abgrund Wind an den Schultern Die fremde Hand am einsamen Fleisch Der Engel ich höre ihn noch aber er hat kein Gesicht mehr als Deines das ich nicht kenne Laurie Anderson:Draumurinn áður fyrr(Handa Walter Benjamin)Hans og Gréta eru á lífi og heil heilsu Og þau búa í Berlín Hún er gengilbeina á kokkteilbar Hann fékk hlutverk í Fassbindermynd Og núna hanga þau úti á kvöldin drekka snafs og gin Og hún segir: Hans, þú ert virkilega að draga mig í svaðið Og hann segir: Gréta, þú getur verið svo andstyggileg Hann segir: Ég hef sóað lífi mínu í þessa asnalegu þjóðsögu okkar Þegar ástin mín eina og sanna var nornin vonda Hún sagði: Hvað er saga? Og hann sagði; Sagan er engill sem hrekst undan vindi aftur á bak inn í framtíðina Hann sagði: Sagan er haugur af rústum Og engillinn vill snúa til baka og koma öllu í samt lag Lagfæra það sem farið hefur úrskeiðis En frá Paradís berst stormur Og stormurinn feykir englinum stöðugt aftur á bak inn í framtíðina. Og þennan storm, þennan storm köllum við framfarir Laurie Anderson:The Dream Before(For Walter Benjamin)Hansel and Gretel are alive and well And they're living in Berlin She is a cocktail waitress He had a part in a Fassbinder film And they sit around at night now drinking schnapps and gin And she says: Hansel, you're really bringing me down And he says: Gretel, you can really be a bitch He says: I've wasted my life on our stupid legend When my one and only love was the wicked witch. She said: What is history? And he said; History is an angel being blown backwards into the future He said: History is a pile of debris And the angel wants to go back and fix things To repair the things that have been broken But there is a storm blowing from Paradise And the storm keeps blowing the angel backwards into the future. And this storm, this storm is called Progress Þýðandi: Guðsteinn Bjarnason |