Uppvöxtur í Laugarnesinu

Ég ólst upp í Laugarnesinu, fór í Kvennaskólann í Reykjavík og þaðan í MR . Það voru miklir umbrotatímar því angar stúdentamótmæla náðu til Íslands og tími menntskælinga fór í málfundi, leshringi og mótmælastöður. Þetta voru líka tímar kvenfrelsis og ljóðlínan fleyga "Ég þori, skal og get og vil" endurómar þá vakningu. Í MR var ég í eðlisfræðideild og var það stelpubekkur, fyrsti eðlisfræðideildarbekkurinn þar sem meirihlutinn var stelpur. Ég ætlaði í verkfræði en eignaðist dóttur í menntaskóla og var einstæð móðir og fór í viðskiptafræði því þar var minni tímasókn og atvinnuhorfur góðar að námi loknu. Þar lagði ég stund á þjóðhagfræði og alls kyns hagstjórnarkenningar en úti í samfélaginu geisaði á þessum tíma óðaverðbólga sem gerði alla útreikninga í sviphendingu marklausa og óskiljanlega. Það var ekki talnaleikfimi og trú á mátt stærðfræðilíkana til að ráða í og útskýra gangvirki samfélagsins sem heilluðu mig í hagfræðinni. Það var miklu fremur saga tæknibreytinga og hvernig nýjar aðferðir við að vinna verk og framleiða vörur breiddust út, hvernig ný þekking flæddi um samfélagið og hvaða áhrif það hafði á samfélagsskipan og lífskjör.

Lærði að nota tölvur í viðskiptafræðinni

Í viðskiptafræðinni kynntist ég tölvum, í fyrstu með því að hamra forrit á gataspjöld í þar til gerðum vélum og og láta gataspjaldabunkann í hendur á starfsmanni Reiknistofnunar. Síðan komu í háskólann útstöðvar með skjám og voru það hin mestu galdratól, það var ótrúlegt að sjá textann birtast á skjánum.

Tölvukennsla í FÁ og FB

Að loknu háskólanámi gerðist ég tölvukennari í Fjölbrautaskólanum við Ármúla en þá höfðu verið keyptar tölvur í fyrsta skipti til skólans og skyldi ég m.a. kenna tölvubókhald. Fyrsta misserið gekk brösuglega, tölvukerfið hrundi oft í hverjum tíma eða tölvurnar frusu. Skrýtnast þótti mér þó þegar það kom í ljós að tölvubókhaldið var bara hægt að vinna á einni tölvu í einu en búnaðurinn var í fyrstu bara fjórir samtengdir skjáir og nemendur mörgum sinnum fleiri. Tölvusalinn reyndi að sannfæra mig um gildi þeirrar kennsluaðferðar að láta einn nemanda færa bókhald í tölvu og alla hina sitja þrjá til fjóra við hvern skjá og fylgjast aðgerðalausir með bókhaldsfærslum renna um skjáina. Ég lét ekki sannfærast og lagði tölvubókhaldskerfið snarlega á hilluna. Svo komu betri tölvur til skólans og ég byrjaði að kenna á notendaforrit eins og ritvinnslu og töflureikna.

Seinna kenndi ég nokkur ár við Fjölbrautaskólann í Breiðholti og var deildarstjóri tölvufræðslu þar. Þar var tölvubraut en á þessum tíma var einnig gert að skyldu að allir nemendur skólans hefðu alla vega einn tölvuáfanga. Það var skemmtilegt að skipuleggja þennan skylduáfanga og mikilvægt því þá var afar sjaldgæft að nemendur hefðu aðgang að tölvum á heimilum og þetta voru þeirra einu og oft einu kynni af tölvum þangað til þeir komu út á vinnumarkað. Það þurfti líka að endurskipuleggja og breyta námskeiðum í tölvudeildinni nánast á hverju misseri því þróunin í tölvuheiminum var ör. Ég kenndi líka á þessum árum ýmis tölvunámskeið við Tækniskóla Íslands.

Bókaútgáfa

Þegar notendaforrit eins og töflureiknar og ritvinnslukerfi urðu gífurlega vinsæl og útbreidd þá voru engin námsgögn til á íslensku og erfitt að ná í heppilegt erlent námsefni. Ég fór því fljótlega að semja eigin kennslugögn, verkefni og leiðbeiningar fyrir nemendur mína. Ég samdi og gaf út nokkur kennslukver með leiðbeiningum með ýmsum tölvuforritum og voru þau notuð við tölvukennslu í flestum framhaldsskólum og í háskólanum. Þetta var skemmtilegt en jafnframt ábatasamt því bækurnar rokseldust.

Námstjóri í tölvufræðslu

Árið 1986 varð ég námstjóri í tölvufræðslu í menntamálaráðuneytinu. Þetta var nýtt og ómótað starf og náði bæði yfir grunnskóla- og framhaldsskólastig. Framhaldsskólar voru flestir komnir með tölvufræðslu sem skyldunámsgrein og en það var ekki komin hefð á tölvufræðslu í grunnskóla með nemendum. Verksviðið var því meira í sambandi við grunnskólann, ráðgjöf og skipulagningu á fræðslu og það að vinna að því að einhver forrit og námsefni á íslensku kæmu fyrir grunnskólana. Nokkrir eldhugar í hópi grunnskólakennara voru þó að prófa sig áfram að nota tölvur með nemendum en þar var erfitt, tölvur voru dýrar og forrit illfáanleg og erfitt að fá leyfi til að þýða forrit á íslensku.

Ég kynnist Internetinu

Það var að mig minnir 1986 sem ég byrja að nota Internetið með upphringisambandi gegnum háskólatölvuna en það var í fyrstu eingöngu til að fylgjast með erlendum fréttahópum og svo til skrifa tölvupóst til þeirra örfáu íslensku aðila sem höfðu póstfang. Þetta voru eingöngu textaskilaboð og það var engin mús og ekkert gluggaumhverfi eins og við tengjum við tölvur í dag. Ég held að það hafi eingöngu verið tveir aðilar innan skólakerfisins sem ég var í tölvupóstsambandi við og það voru Pétur á Kópaskeri og Þórir á Ólafsfirði, framsýnir skólamenn sem sáu strax að hér var á ferðinni verkfæri og tækni sem gjörbreytti möguleikum fólks á landsbyggðinni til að hafa aðgang að þekkingu og vera í samskiptum innan lands og utan.

Ég varð strax hugfangin af möguleikum Internetsins en ég held að ég hafi alls ekki séð fyrir hversu útbreitt og algengt það yrði. Það var líka erfitt því þá voru tölvur og mótöld mjög dýr og margir tæknilegir örðugleikar. Eiginlega held ég líka að við Internetnotendurnir höfum á þeim tíma haft vissa minnimáttarkennd, Internetið var þá netsamskipti fátæka mannsins, þetta var ódýrasta og einfaldasta tölvusamskiptaleiðin og öll forrit og hugbúnaður sem við notuðum voru ókeypis. Það var í háskólum og rannsóknarstofnunm víða um heim sem notkun Internetsins varð útbreidd, háskólanemar vöndust á þessi netsamskipti og héldu þeim áfram þegar námi lauk.

Nám í Bandaríkjunum

Ég fór í framhaldsnám til Iowa í Bandaríkjunum og lauk árið 1990 meistaranámi í kennslutækni, námsgagnagerð og notkun tæknimiðla í námi og kennslu. Yngri dóttir mín fæddist í Iowa.

Salvör, Kristín Helga og Magnús í Kaupmannahöfn 1999

Kennsla í Kennaraháskóla Íslands

Fljótlega eftir að ég kom aftur til Íslands varð ég lektor í upplýsingatækni og tölvunotkun í námi og kennslu við Kennaraháskóla Íslands. Fyrstu árin í KHÍ voru erfið, tölvur og hugbúnaður voru úrelt og úr sér gengin og lítið svigrúm til að endurnýja nógu fljótt og oft tækjakost til hafa við hinni öru þróun tölvutækninnar. Verra var þó að innviðir og skipulag í kjarnagreinum kennaranáms var á þessum tíma á skjön við þær tæknibreytingar sem urðu eða voru fyrirsjáanlegar í samfélaginu og lítill skilningur á að upplýsingatækni og notkun tölvu í skólastarfi væri nauðsynlegur þáttur í menntun kennaranema. Með tímanum jókst skilningur á því að kennaranám þyrfti að aðlagast breyttu tækniumhverfi og þegar fjarnám sem byggði að verulegu leyti á tölvusamskiptum hófst í KHÍ árið 1993 þá tileinkuðu margir starfsmenn sér þessa nýju tækni. Núna er Kennaraháskólinn framsækinn skóli á sviði upplýsingatækni og býður bæði grunnnám og framhaldsnám sem undirbýr kennara undir skólastarf í upplýsingasamfélagi.

Ég kynnist veraldarvefnum

Sumarið 1994 á námskeiði í Skotlandi byrjaði ég fyrst að vinna með veraldarvefinn og það var alveg auðsætt strax hvílíkt kraftaverkfæri hér væri komið í kennslu. Í fyrstu hafði ég eingöngu möguleika á að skoða upplýsingar á vefnum en svo byrjaði ég fljótlega að setja upp vefsíður og kenna nemendum mínum að setja efni inn á vefinn. Undanfarin ár hefur alltaf meira og meira af vinnu minni tengst vefnum svo sem rannsóknar- og þróunarverkefni sem beinast að því að skapa námsumhverfi á vef og tilraunir með að setja upp efni á vefnum. Ég hef einnig reynt að setja upp vefi til að sýna nemendum hvernig við getum notað nýja tækni í sátt við aldagamla menningu. Í því markmiði hef ég búið til vefi með efni sem sprottið er úr íslenskri alþýðumenningu.

Þróunarverkefni

Í gengum tíðina hef ég sett af stað fjölmörg þróunarverkefni en hér vil ég sérstaklega geta þriggja því þau endurspegla bæði tækniþróunina og þær áherslur sem ég hef í starfi.

Tölvuþjálfun fatlaðra barna. Þetta var verkefni sem ég stóð að ásamt Sigrúnu Jóhannsdóttur hjá Tölvumiðstöð fatlaðra. Verkefnið stóð 1993-4 og var styrkt af félagsmálaráðuneytinu af fé til atvinnumála kvenna þannig að við höfðum möguleika á að ráða fimm konur í nokkra mánuði, veita þeim tölvuleiðsögn og senda þær til starfa á leikskólum og grunnskólum þar sem þær notuðu tölvur í starfi með börnum með sérþarfir.

Námsumhverfi á vef. Ein tilraun mín til að innleiða vefinn sem sjálfsagt verkfæri í skólastarfi hefur gengið vel. Það er að kenna kennurum að búa til vefleiðangra.

Íslensk alþýðumenning á vef. Þar hef ég m.a. sett upp vef um íslenskar jólahefðir og vef um huldufólk og álfa.

Vinna hjá verkefnisstjórn um upplýsingasamfélagið

Snemma árs 1999 hóf ég störf sem sérfræðingur í forsætisráðuneytinu hjá Verkefnisstjórn um upplýsingasamfélagið. Þar er viðfangsefnið að vinna að stefnu stjórnvalda í sambandi við framgang upplýsingasamfélagsins. Starfið er fjölbreytt og mikið að gerast því það er ekkert svið sem breytist eins ört einmitt núna.

Vefslóðir

Salvör Gissurardóttir  www.salvor.nu
Vefleiðangrar
Grýla og Jólasveinar (íslensk alþýðumenning)
Jólavefurinn (íslensk alþýðumenning)
Álfar og Huldufólk
Páskavefur