Byggðasafn Húnvetninga og Strandamanna - Reykjum í Hrútafirði -

Nýjustu fréttir Á döfinni Hákarlaveiða- sýning Byggðasafns- sýning Myndir Saga safnsins Safnstarfið Merkar minjar Greinar Aðalsíða

Hákarlaveiðar við Húnaflóa Sérsýning Byggðasafnsins að Reykjum er um hákarlaskipið Ófeig og hákarlaveiðar Hákarl hefur að líkindum verið veiddur hér við land frá landnámi. Á 17. og 18. öld jukust hákarlaveiðar um allt land vegna aukinnar eftirspurnar og hækkunar á verði á lýsi. Varð þetta talsverð búbót fyrir bændur og gert var út frá fjölda verstöðva um allt land. Hákarlalýsið var flutt út til Evrópu og m.a. notað í götulýsingu stórborganna.  Í Strandasýslu og Húnavatnssýslu var gert út á hákarl frá mörgum bæjum og verstöðvar voru nokkrar. Á seinni hluta 19. aldar var Gjögur í Árneshreppi ein stærsta hákarlaverstöð landsins þar sem eingöngu var veitt á áraskipum. Á fyrrihluta sömu aldar voru Hafnir á Skaga helsta hákarlaútverið í Húnavatnssýslu. Þegar leið á öldina færðust þær veiðar að Kálfshamarsvík og Skagaströnd. Að róa í hákarl Að róa í hákarl kallaðist að fara í hákarlalegu eða -setu. Doggaróðrar voru dags- eða sólahringsróðrar á grunnmið og var þá allur hákarlinn hirtur. Í skurðarróðrum var aðallega lifrin hirt, en búknum yfirleitt hent. Í slíkum legum var siglt mun dýpra og róðrarnir gátu jafnvel orðið 7-10 sólarhringa langir. Handvaður var elsta og algengasta veiðarfærið við hákarlaveiðar. Lagvaður var algengur á 18. og 19. öld. Keflavaður er ein tegund af lagvað.  Hákarlabeitan var oftast hangið hrossakjöt, saltað selspik eða heilir selkópar. Yfirleitt var beitan látin liggja í rommi og úldna í nokkurn tíma því hákarlinn er talinn mjög lyktnæmur. Hákarlaskipið Ófeigur Hákarlaskipið Ófeig lét Guðmundur Pétursson (f. 1853, d. 1934) bóndi og formaður í Ófeigsfirði smíða fyrir sig veturinn 1875. Þá var hann aðeins 22 ára og nýlega tekinn við búskap í Ófeigsfirði. Yfirsmiður var Jón Jónsson (f. 1819. d. 1883) frá Krossnesi. Ófeigur er það sem kallast tíróinn áttæringur og eru ræðin úr tré, átta á hvorum borðstokk. Ófeigur var smíðaður fyrir hákarlaveiðar á úthafinu og var haldið úti alls 38 hákarlavertíðir, þá síðustu árið 1915, en fram til 1933 var hann hafður til viðarflutninga. Sjá nánar umfjöllun um Ófeig. Hákarlavertíðin stóð síðari hluta vetrar og var áhöfn skipsins í legunum 9-12 mans. Oft var legið úti dögum saman. Það var ekki fyrr en seint á 19. öld sem Guðmundur í Ófeigsfirði byrjaði á því að hafa eld um borð og hita þar kaffi og mat. Útbúnaður til þeirrar eldamennsku var þó mjög ófullkominn. Varakeðjan eða drekakeðjan var hringuð niður á annan pittinn og þar yfir settur pottgarmur, eldurinn síðan látinn koma í pottræksnið og ketillinn eða matarpotturinn settur yfir. Ekki var þetta sældareldstó við að fást í misjöfnu veðri, en þó mikil framför frá því sem áður var. Ekki var um neinar reglubundnar máltíðir að ræða á sjónum, heldur tók hver sér bita, þegar hann lysti, því að allir höfðu mat fyrir sig í kofforti, kistli eða skrínu. Sagt er að Guðmundur í Ófeigsfirði hafi alltaf haft með sér tvær flöskur af koníaki í hákarlalegur á Ófeigi. Annarri var skipt er fengist hafði fullur lifrarkassi miðskips, en hinni á leið í land.

Strandasýsla Húnaþing vestra Austur- Húnavatnssýsla

Byggðasafn Húnvetninga og Strandamanna Sími: 451-0040 og 863-4287 ¤ Netfang: byggdasafn@emax.is © 2001 Vefsíðugerð: Sögusmiðjan ¤ Umsjón: Byggðasafnið að Reykjum