Byggðasafn Húnvetninga
|
|
|
Á döfinni
|
Stærsti hluti byggðasafnsins er helgaður gamla bændasamfélaginu, þ.e.a.s. tímanum fyrir rafmagn, fjarskipti og vélvæðingu í landinu. Munir safnsins tengjast hinu daglega lífi og störfum fólks. Eldhús- og hvers kyns búsáhöld, heyvinnutæki, hestaverkfæri og hvaðeina sem tengist búsetu í landinu á þessum tíma. Einnig varðveitir safnið og er með til sýnis heilu húsahlutana, baðstofu, stofu og bæ. Baðstofa frá Syðstahvammi Baðstofan er byggð árið 1873 af Stefáni Jónssyni snikkara frá Syðstahvammi í Vestur Húnavatnssýslu. Hann lærði trésmíðar í Kaupmannahöfn og varð síðar bóndi á Kagaðarhóli á Ásum í Austur-Húnavatnssýslu. Sigurður Davíðsson, kaupmaður á Hvammstanga eigandi Syðstahvamms, gaf safninu baðstofnuna og hún var flutt á safnið árið 1965.
Baðstofan er fjögur og hálft stafgólf, eða 8 metrar að lengd og 3,5 metrar að breidd. Fremst er eitt stafgólf, sem var yfirleitt ekki haft til íbúðar, en þar var oft vefstóll á vetrum og stundum lausarúm handa gestum. Næst er miðbaðstofa, tvö stafgólf, þar sem vinnufólk svaf. Innst er hjónahús. Tungunesbærinn Tungunes er næsti bær við kirkjustaðinn Svínavatn sem stendur við samnefnt vatn í Austur-Húnavatnssýslu. Þar nærri er vað yfir Blöndu og var Tungunes löngum gististaður ferðamanna áður en bílar komu til sögunnar.
Í Tungunesi var um 1850 reistur nýr bær, í brattri en gróinni hlíð þar sem mikið útsýni er um Langadal, Blöndudal og Vatnsskarð. Í Tungunesi var búið allt til loka sjötta áratugar 20. aldar. Bærinn í Tungunesi er merkur í þróunarsögu íslenskra bygginga, því hann og bærinn á Keldum á Rangárvöllum eru einu varðveittu bæirnir sem eru með skálalagi því sem tíðkaðist á þjóðveldisöld. Þegar bærinn var tekinn ofan 1988 stóð aðeins framhluti hans sem hefur að geyma 12 fermetra stofu sem var samkomustaður sveitarinnar um tíma og þótti hinn besti danssalur. Sá sem lét reisa bæinn var einn af þekktustu Húnvetningum sinnar tíðar, Erlendur Pálmason (d. 1888) dannebrogsmaður. Erlendur var frömuður búnaðarsamtaka í héraði, sauðfjár og túnræktarmaður. Þjóðminjasafnið undir forystu Þórs Magnússonar þjóðminjavarðar lét taka það sem enn stóð uppi af bænum niður árið 1988 og flytja suður á Þjóðminjasafn. Aldrei varð úr því að hann yrði settur þar upp til sýnis. Og á tíunda áratugnum var hann fluttur aftur norður og settur upp á Byggðasafninu að Reykjum í Hrútafirði þar sem hann er nú til sýnis. Stofa frá Svínavatni í Austur-Húnavatnssýslu
Kirkjuna á Svínavatni, sem var vígð árið 1882, reisti Friðrik Pétursson smiður, faðir séra Friðriks Friðrikssonar æskulýðsleiðtoga er ólst upp á Svínavatni. Árið 1867 flutti Helgi Benediktsson (d. 1899) að Svínavatni. Afkomendur hans hafa búið þar síðan og gáfu þeir Byggðasafninu stofuna á sjöunda áratug 20. aldar. Talið er að bærinn að Svínavatni hafi verið byggður um 1830 úr gömlum kirkjuviðum og var búið í bænum fram undir miðja 20. öldina. Bærinn var stór 5 stafna torfbær. Undir vestasta stafni bæjarins var stofan sem á sínum tíma þótti glæsileg og var meðal annars notuð sem þinghús fyrir svæðið. Stofan er 4.1 m á lengd, 2.8 m á breidd og lofthæð hennar er 1.95 m. Okaker frá Svínavatni Á safninu er varðveitt okaker frá Svínavatni í Austur-Húnavatnssýslu. Kerið er einstakt í sinni röð, því ekki hefur varðveist annað slíkt hér á landi. Sjá nánar um okakerið.
|
|
|
|
Byggðasafn
Húnvetninga og Strandamanna |
|