Hálfa holu má grafa í moldarbeð með því að moka sem nemur hálfri
hrúgu af mold upp úr beðinu. Árangursríkast er að vinna verkið með hálfum
huga, eða jafnvel hálfsofandi, við birtu frá hálfu tungli, tautandi
hálfkveðnar vísur og hálfyrði í hálfum hljóðum. Hætta skal verkinu þegar
það er hálfkarað og ber að hafa í huga að hálfnað er verk þá hafið er.
Ekki er verra að sá sem hálfu holuna grefur sé annaðhvort hálftröll,
hálfsterkur eða hálfdrættingur og klæddur í hálfsokka. Stærð holunnar skal
mæla í hálftommum. Með svipuðum aðferðum má gera hálft gat á dúk með því
að klippa úr honum hálfan bút.
Ef svara á því hvort hálf hola sé til er kannski réttast að velta
því fyrst fyrir sér hvort holur séu yfirleitt til og hvað þær eru þá. Eru
holur, göt, dældir, göng, holrúm og annað slíkt efnislegir hlutir? Holur
eiga það sameiginlegt með efnislegum hlutum að hafa rúmtak; þær hafa bæði
stærð og lögun. Hins vegar geta þær tæpast talist "efnislegar"
þar sem ekkert er í þeim efnið. Sumir halda kannski að í þeim sé loft,
en svo er ekki ef betur er að gáð; við tölum um holur þó að í þeim sé lofttæmi
eða jafnvel annað efni, til dæmis vatn: Holur eru einmitt þar sem ekkert
efni er, að minnsta kosti ekkert sem skiptir máli í samhenginu.
Af þessum sökum vilja sumir meina að holur og göt séu ekki til og
að strangt til tekið ættum við bara að tala um holótta og götótta hluti
í staðinn fyrir holur og göt. Götóttur dúkur er þá til en gatið á dúknum
sem við tölum stundum um er hvorki eitt né neitt. Ef við aðhyllumst þessa
skoðun er hálf hola væntanlega ekki til frekar en heil hola. Fólk getur
svo kannski reynt að fá afslátt í Hvalfjarðargöngunum á þeim forsendum
að göngin séu ekki til.
Aðrir telja að holur séu til þrátt fyrir að þær séu ýmsum óvenjulegum
eiginleikum gæddar. Þær séu til dæmis gerðar úr rúmi (þar sem þær hafa
rúmtak) án þess að vera gerðar úr neinum ákveðnum hluta af rúminu. Hola
í holóttum osti í kassa í flutningabíl á ferð hefur ákveðna stærð og lögun
en er í sífellu á nýjum og nýjum stað í rúminu. Holur hafa líka þá sérstöðu
að vera háðar öðrum hlutum um tilvist sína. Hola í oststykki getur ekki
verið til nema oststykkið sé til og hún sé í því. Þegar osturinn hefur
verið etinn upp til agna er holan ekki lengur til. Svo má kannski velta
því fyrir sér hvort holan hafi þá verið etin með ostinum. Gárungarnir segja
raunar að holurnar séu einmitt það besta í ostinum.
Ef við gerum ráð fyrir að holur séu til hafa hálfar holur væntanlega
sömu stöðu og hálfar hrúgur, hálfir slattar og hálfar agnir. Ef fyllt er
upp í helminginn af holu þannig að hún verði helmingi minni en áður er
yfirleitt ekki sagt að við séum með hálfa holu. Hið sama gildir um hrúgur;
þótt hrúga sé minnkuð um helming er hún samt hrúga en ekki hálf hrúga.
Að auki getur samsemd holna, hrúga og fleiri slíkra fyrirbæra valdið okkur
ýmiss konar heilabrotum. Ef tvær holur hlið við hlið eru sameinaðar (hugsum
okkur að veggurinn milli þeirra sé brotinn niður) verða þær víst ein og
sama holan. En er þessi stóra nýja hola sama holan og önnur af minni holunum
eða eru minni holurnar hættar að vera til og glæný hola komin í staðinn?
Merking hugtaka á borð við "hálf hola" og "hálf hrúga"
er mjög óljós. Þetta stafar væntanlega af því að holur og hrúgur hafa hvorki
staðlaða stærð né lögun. Til þess að geta talað um "hálfan" af
einhverju þurfum við að minnsta kosti sæmilega skýra hugmynd um það hvað
"heill" af því sama mundi vera. Þannig á hálfur vel við um hinar
ýmsu mælieiningar, svo sem metra og lítra. Um leið og við erum komin út
fyrir svið mælieininga verður það samhengisbundið hvort og hvenær hálfur
á við. Við getum hugsað okkur tvö tré sem standa hlið við hlið, annað er
2 metrar á hæð en hitt er aðeins metri á hæð. Samt sem áður er minna tréð
ekki bara hálft tré heldur er það alveg jafn heilt og hið stærra. En hvað
gerist ef tré er sagað í sundur? Þá má ef til vill tala um hálft tré enda
er það þá yfirleitt öðruvísi í laginu en heilt tré. Þetta gildir um ótal
aðra hluti. Barn sem er helmingi minna en fullorðin manneskja er til dæmis
ekki hálf manneskja og almennt lítum við ekki svo á að til séu hálfar manneskjur
í bókstaflegri merkingu. Hins vegar er hægt að tala um hálfa mannslíkama
og í sumum tilvikum getur orðið "manneskja"
Efst,Op